शाह राजाहरुले कहिल्यै पाइला नटेकेको मल्लकालीन गोप्य मन्दिर बनाउन विदेशी!

पृथ्वीनारायण शाहले मल्ल राजालाई हराएर काठमाडौं जितेपछि हनुमानढोकाको ‘आगम छेँ’ बन्द भयो।

यो मल्ल राजाहरूको गोप्य मन्दिर थियो। तान्त्रिक विद्या जानेका मल्ल वंशका उत्तराधिकारी मात्र यहाँ छिर्न पाउँथे। पृथ्वीनारायण र त्यसपछिका शाहवंशीय राजाहरूले यो नियम तोडेनन्।

कान्तिपुर विजयपछि पृथ्वीनारायण मसानचोकछेउ बसे। पछि नौतले दरबार बनाएर सरे। कुमारी रथ यात्रा लगायत मल्लकालीन सँस्कृतिलाई पनि निरन्तरता दिए।

शाह राजाहरूले २४० वर्षसम्म पाइला नटेकेको आगम छेँ २०७२ को भुइँचालोमा जिर्ण भयो। पुरातत्व विभागले जिर्णोद्धार जिम्मा जापानलाई दियो। स्थानीय यसैको विरोधमा छन्।

स्थानीय सहभागितामै मन्दिर जिर्णोद्धार गरिनुपर्छ भन्ने उनीहरूको माग छ। मल्लकालीन गोप्य मन्दिरभित्र विदेशी प्राविधिक छिराउन खोजेको भन्दै उनीहरूले आपत्ति जनाएका छन्।

पुरातत्व विभागका महानिर्देशक भेषनारायण दाहालले भने मन्दिरको बाहिरी भाग मात्र जापानी टोलीबाट जिर्णोद्धार गराउन लागेको बताए।

आगम छेँ जिर्णोद्धारका सम्बन्धमा मंगलबार संरक्षण अभियन्ताहरूसँग छलफल गर्दै महानिर्देशक दाहालले भने, ‘मल्लकालीन गोप्य मन्दिरको साँस्कृतिक विशेषता हामीले बुझेका छौं। त्यही भएर भित्री भाग निर्माण गर्न लागेका होइनौं। जापानी प्राविधिकहरूले बाहिरी भाग मात्र मर्मत गर्नेछन्। प्राविधिक सहयोग आएको त्यसैका लागि हो।’

उनका अनुसार आगम छेँको बाहिरी भाग करिब ३० सेन्टिमिटर ढल्किएको छ। जापानको टोकियो नेसनल रिसर्च इन्स्टिच्युटको अनुसन्धानले उक्त निष्कर्ष निकालेको हो। अनुसन्धान क्रममा पनि उनीहरुलाई भित्र छिर्न नदिएको दाहालले बताए।

‘यसलाई सोझ्याउन ‘ज्याकब’ उपकरण प्रयोग गर्नुपर्छ। यसले मन्दिरलाई आवश्यकताअनुसार उचालेर सोझो पार्छ,’ उनले भने, ‘बलियो पनि बनाउँछ।’

हनुमानढोकाको आगम छेँ र शिव मन्दिर जिर्णोद्धार निम्ति जापानबाट २० करोड अनुदान आएको हो। मन्दिर निर्माण नगरे अनुदान फिर्ता जान्छ।

सम्पदा संरक्षण अभियन्ताहरूले जापानी अनुदान फिर्ता गरेर स्वदेशी विधिबाटै जिर्णोद्धार गर्न दबाब दिएका छन्।

‘गोप्य मन्दिर यसरी खोलेर मर्मत गर्न मिल्दैन। के राष्ट्र विदेशी अनुदानविना चल्न सक्दैन र?’ तलेजुका मुख्य पूजारी उद्धवमान कर्माचार्यले भने, ‘जिर्णोद्धार क्रममा हाम्रा अमूल्य सम्पदा हरायो वा बिग्रियो भने त्यसको जिम्मेवार को हुन्छ?’

जापानबाट आएको अनुदान अन्य ठाउँको मर्मतसम्भारमा प्रयोग गर्न अभियन्ताहरूले सुझाएका छन्। विगतमा हनुमानढोका दरबार जिर्णोद्धार जिम्मा विभिन्न देशलाई दिएर गल्ती भएको उनीहरूले बताए।

Source:Setopati.com

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *